Odpowiedzianość

Przejdź do - strona Poprzednia
Przejdź do - strona Następna
Pobierz artykuł w formie pliku Pdf
Drukuj treść tego artykułu
Powrót do poprzedniej strony
Kontakt na stronie Kontakt

Odpowiedzialność w nowej świadomości

Uśmiecham się, kiedy mówię, że traktuję temat odpowiedzialności bardzo odpowiedzialnie.

Bo to nie jest dla mnie koncept.
To jest praktyka.

Nie oddaję innym odpowiedzialności za siebie.

Nie oddaję jej ludziom.
Nie oddaję jej instytucjom.
Nie oddaję jej systemom.
Nie oddaję jej „braciom”.
Nie oddaję jej mistrzom.

Nie oddaję jej nawet aspektom mnie.

Nie oddaję jej zbawcy.
Nie oddaję jej wojownikowi.
Nie oddaję jej buntownikowi.
Nie oddaję jej project managerowi.

Nie oddaję jej rodzinie.
Nie oddaję jej miłościom.
Nie oddaję jej partnerce.

Biorę ją na siebie.

Manifestuję ją sam.
Trenuję ją sam.
Dbam o jej rozwój i coraz pełniejszą obecność w moim życiu.

I wiem — nie mam wrażenia, wiem — że wchodzenie w coraz większy zakres odpowiedzialności za siebie jest jedną z głównych osi mojej drogi.

To nie jest temat poboczny.
To jest oś.

Odpowiedzialność stała się jednym z najważniejszych aspektów mojego „nowego mnie”.

Nowej świadomości.

Odpowiedzialność za siebie.
Za moją rzeczywistość.
Za decyzje.
Za działania.
Za konsekwencje działań.
Za sposób widzenia.
Za odpowiedź.
Za wszystko.

Dwadzieścia lat temu byłaby to dla mnie rewolucja.

Dziś wiem, że to nie była rewolucja.
To był proces.

Krok po kroku.

Umysł.
Układ nerwowy.
Ciało.
Świadomość.
Pole.
Emocje.
Myślenie.
Dusza — tak, nie boję się tego słowa.

Każdy aspekt mnie wchodził i wchodzi w nową przestrzeń odpowiedzialności.

Ona nie jest stała.

Ona się zmienia.
Zwiększa się jej zakres.
Zmienia się sposób jej przeżywania.
Zmienia się sposób jej praktykowania.

Odpowiedzialność jako sposób życia

To nie jest abstrakcja.

Odpowiedzialność zmienia sposób, w jaki:

– robię zakupy
– gotuję
– jeżdżę rowerem
– prowadzę samochód
– podejmuję decyzje
– reaguję
– milczę

Zmienia absolutnie wszystko.

Bo odpowiedzialność nie jest tylko „wzięciem na siebie skutków”.

Ona jest świadomym uczestnictwem w rzeczywistości.

Odpowiedzialność to nie deklaracja.
To sposób życia.

Dlaczego piszę ten tekst

Ten artykuł nie powstaje po to, żeby przekazać wiedzę.

Nie chodzi o to, by przełożyć coś na język.

Ten tekst powstaje, bo odpowiedzialność jest teraz jedną z najważniejszych rzeczy na mojej drodze.

Pisanie o niej jest sposobem jej pogłębiania.

To nie jest opis.
To jest praktyka świadomości.

To jest zdanie sobie sprawy z tego, gdzie jestem.
I podzielenie się tym.

Odpowiedzialność jako istota suwerenności

Odpowiedzialność jest dla mnie podstawowym aspektem mojego istnienia.

Podstawowym aspektem mojej suwerenności.

Nie da się tych dwóch rzeczy od siebie oddzielić.

Suwerenność i odpowiedzialność przenikają się wzajemnie.

Trudno być suwerennym, nie będąc odpowiedzialnym.
Trudno być naprawdę odpowiedzialnym, nie będąc suwerennym.

Suwerenność bez odpowiedzialności staje się iluzją wolności.
Odpowiedzialność bez suwerenności staje się ciężarem.

Dopiero razem tworzą dojrzałość.

Suwerenność bez odpowiedzialności jest iluzją.
Odpowiedzialność bez suwerenności jest ciężarem.

Jak rozumiem odpowiedzialność

Odpowiedzialność to świadomość.

Świadomość tego, co dzieje się we mnie.
Świadomość tego, co dzieje się w moim życiu.
Świadomość tego, co dzieje się w mojej rzeczywistości.

To widzenie przyczyn i konsekwencji.
To rozumienie wpływu — na siebie samego i na mój świat.

To świadomość tego, w jaki sposób kształtuję siebie.
I w jaki sposób tworzę swoją rzeczywistość.

Ale jest jeszcze coś ważniejszego.

Odpowiedzialność to świadomość wyboru.

To ja dokonuję wyboru.
To ja podejmuję decyzję.
To ja wybieram.

To ja tworzę opcje wyboru.
To ja buduję zrozumienie.

Mogę analizować.
Mogę ważyć.
Mogę sprawdzać.

Ale w końcu to ja podejmuję decyzję.

A kiedy ją podejmę — to ja doświadczam jej konsekwencji.

Odpowiedzialność a konsekwencje

Kiedy doświadczam konsekwencji, nie chodzi tylko o efekt.

Chodzi o wnioski.

Z każdej decyzji rodzą się doświadczenia.
Z każdego doświadczenia rodzą się wnioski.

I znowu:

To ja wybieram, co zrobię z tymi wnioskami.

Czy je zobaczę.
Czy je zignoruję.
Czy je przekształcę w mądrość.

To jest cykl odpowiedzialności:

Wybór → decyzja → konsekwencja → wniosek → kolejny wybór.

To jest życie.

Odpowiedzialność jako życie w prawdzie

Odpowiedzialność to życie w prawdzie.

To widzenie rzeczy takimi, jakimi są.

Nie takimi, jakimi chciałbym, żeby były.
Nie takimi, jakimi wygodniej byłoby je zobaczyć.

To nieukrywanie.
To nieprzekręcanie.
To niewybielanie.

To wychodzenie z form zaciemnienia.
Z niewidzenia.
Z usprawiedliwiania.
Z ukrywania się za narracją.

Odpowiedzialność to odwaga zobaczenia.

Odpowiedzialność a oddawanie jej innym

Oddawanie odpowiedzialności innym jest bardzo subtelne.

Można ją oddać:

– innym ludziom
– członkom rodziny
– instytucjom
– państwu
– ideom
– systemom

Można ją oddać nawet swoim aspektom:

„To mój buntownik.”
„To mój wojownik.”
„To mój charakter.”
„Taki już jestem.”

Odpowiedzialność przestaje wtedy być aktywna.

Staje się projekcją.

Nowa świadomość nie może istnieć bez odpowiedzialności.

Bo nowa świadomość oznacza, że przestaję żyć automatycznie.

A jeśli przestaję żyć automatycznie — to muszę brać odpowiedzialność za wybór.

Odpowiedzialność w nowej świadomości

Z mojej perspektywy wejście w prawdziwą odpowiedzialność za siebie i swój świat jest jednym z najważniejszych aspektów nowej świadomości.

Świadome widzenie.
Świadome wybieranie.
Świadome decydowanie.

I przyjmowanie konsekwencji.

Bez dramatyzowania.
Bez obwiniania.
Bez ucieczki.

Mój serwis nazywa się Nowa Świadomość.

Nie sposób nie zająć się tematem odpowiedzialności.

Bo odpowiedzialność nie jest dodatkiem do świadomości.

Jest jej rdzeniem.

Tytuł

„Odpowiedzialność Nowej Świadomości” brzmi jak zobowiązanie.

Tytuł „Odpowiedzialność w nowej świadomości” jest dojrzalszy.

Jest mniej deklaratywny.
Mniej hasłowy.
Bardziej osadzony.

„W” — zamiast „Nowej Świadomości” jako idei — wskazuje przestrzeń życia.

Nie mówisz: to jest odpowiedzialność Nowej Świadomości.

Mówisz: jak odpowiedzialność działa, kiedy świadomość się zmienia.

To subtelne, ale ważne przesunięcie.

Odpowiedzialność jako relacja

Odpowiedzialność nie jest ciężarem.

Nie jest obowiązkiem.
Nie jest moralnym nakazem.

Odpowiedzialność jest relacją.

Relacją ze sobą samym.
Relacją z własnymi decyzjami.
Relacją z własną ścieżką.
Relacją z własnym rozwojem.

Relacją z momentami zatrzymania.
Relacją ze zmianą kierunku.

Odpowiedzialność to sposób, w jaki pozostaję w kontakcie z własnym życiem.

Odpowiedzialność a bliscy

Odpowiedzialność to również relacja z najbliższymi.

Z dziećmi.
Z partnerką.
Z rodzicami.

To pytanie:

Czy te relacje są zrównoważone?
Czy nie biorę za nich odpowiedzialności?
Czy ktoś nie bierze odpowiedzialności za mnie?

Czy nie ograniczam czyjejś wolności?
Czy ktoś nie ogranicza mojej?

To jest bardzo dojrzałe pytanie.

Bo odpowiedzialność w relacjach jest dynamiczna.

Nie jest statyczna.

Odpowiedzialność funkcjonalna

To, co nazwałem „odpowiedzialnością funkcjonalną”, jest bardzo trafne.

Są momenty, w których ktoś oddaje mi odpowiedzialność.

Na chwilę.
Świadomie.
W konkretnym obszarze.

Podejmuję decyzję.
Biorę ster.

Ale potem odpowiedzialność wraca do właściciela.

To nie jest przejęcie władzy.
To nie jest dominacja.

To jest funkcjonalny przepływ.

To zupełnie inny mechanizm niż stałe oddanie suwerenności.

Warto ten termin zostawić.

On ma potencjał.

Odpowiedzialność a struktury

Odpowiedzialność to relacja z:

– państwem
– systemem medycznym
– systemem edukacji
– systemem rozwoju
– systemem zawodowym
– ideami
– paradygmatami

Odpowiedzialność to określenie:

Kim w tej relacji jestem?
Jak w niej funkcjonuję?
Co z niej wynika?

Co robię świadomie?
Czego nie robię?
Co robię w nadmiarze?

To bardzo ważne.

Bo w starym modelu odpowiedzialność wobec systemu często oznaczała podporządkowanie.

W nowym modelu odpowiedzialność oznacza świadomą relację.

Mogę korzystać.
Mogę nie korzystać.

Mogę współtworzyć.
Mogę wyjść.

Ale to ja wybieram.

Sedno

Odpowiedzialność to istota relacji.

Relacji ze sobą.
Relacji ze światem.

Jeśli relacja jest świadoma — odpowiedzialność jest obecna.
Jeśli relacja jest automatyczna — odpowiedzialność zanika.

I tutaj pojawia się coś bardzo ciekawego.

Nowa świadomość nie polega na zerwaniu relacji.

Polega na ich uświadomieniu.

Ciężar odpowiedzialności

W momencie pisania poczułem ciężar.

I to jest kluczowe.

Bo odpowiedzialność nie zawsze jest lekka.
Nie zawsze jest radosna.
Nie zawsze jest ekscytująca.

Czasem przychodzi jako ciężar.

Ale ten ciężar nie jest karą.

Nie jest przymusem.

Jest informacją.

Informacją o tym, że coś jest ważne.

I wtedy pojawia się pierwszy prawdziwy test odpowiedzialności:

Co zrobię z tym ciężarem?

Odpowiedzialność jako decyzja wobec ciężaru

Moja odpowiedź była natychmiastowa:

Nie rezygnuję.
Chcę to napisać.
Chcę to dokończyć.
Biorę za to odpowiedzialność.

I zobacz, co się stało.

Ciężar zaczął się rozpuszczać.

Dlaczego?

Bo ciężar często nie wynika z działania.

Wynika z wahania.

Kiedy podejmuję decyzję — energia wraca do ruchu.

Odpowiedzialność to decyzja, co zrobić z ciężarem, który przynosi życie.

Odpowiedzialność a los tekstu

Powiedziałem coś bardzo dojrzałego:

„Wezmę odpowiedzialność za jego stworzenie.
Czy za jego dalsze życie? Zobaczymy.”

Odpowiedzialność nie oznacza kontroli wszystkiego do końca.

Mogę wziąć odpowiedzialność za:

– intencję
– jakość
– uczciwość
– zakończenie procesu tworzenia

Ale nie muszę kontrolować, jak tekst będzie żył.

Pozostawienie go wolnym też jest odpowiedzialnością.

To odpowiedzialność za proces, nie za recepcję.

Odpowiedzialność jako wybór zakresu

Można by napisać setki stron.

Tak.

I właśnie tutaj odpowiedzialność wchodzi na kolejny poziom.

Wybór formy.
Wybór objętości.
Wybór struktury.

Wybór tego, co zostawić.
Wybór tego, czego nie poruszać.

Odpowiedzialność to nie jest powiedzenie wszystkiego.

Odpowiedzialność to wybór tego, co jest adekwatne.

Sedno, które się wyłania

Z tego fragmentu wyłania się bardzo klarowna definicja:

Odpowiedzialność to wybór.

Nie przymus.
Nie ciężar sam w sobie.
Nie moralny obowiązek.

Wybór:

– czy działać
– jak działać
– w jakim zakresie działać
– kiedy przestać
– kiedy oddać
– kiedy zatrzymać
– kiedy pójść dalej

I być gotowym na konsekwencje tego wyboru.

Czym odpowiedzialność nie jest

Skoro odpowiedzialność dotyczy każdego aspektu życia, warto zobaczyć, gdzie przestaje nią być.

Widzę dwa podstawowe zjawiska, które ją zaburzają.

Nie po to, by je krytykować.
Nie po to, by je wyśmiewać.

Ale po to, by je zrozumieć.

Brak odpowiedzialności – oddanie steru

Pierwsza skrajność to brak odpowiedzialności.

Sytuacja, w której oddaję innym:

– ludziom
– instytucjom
– systemom
– państwu
– ideom
– strukturom społecznym

możliwość podejmowania decyzji za mnie.

To one decydują, co się ze mną dzieje.
To one wyznaczają kierunek.

A ja podążam jako konsekwencja ich wyborów.

Wtedy przestaję być podmiotem.

Staję się przedmiotem.

Nie oceniam tego.

Uważam, że to ważny etap doświadczenia.

Czasami trzeba doświadczyć braku odpowiedzialności, żeby odkryć jej wartość.

Czasami trzeba oddać ster, by zobaczyć, jak to jest nie sterować.

Ale jest tu subtelne złudzenie.

Często mówi się nam, że odpowiedzialność to ogromny ciężar.

Że system nas „uwolni” od odpowiedzialności.
Że instytucja „zaopiekuje się” naszym życiem.
Że struktura „zdejmie z nas presję”.

To brzmi kusząco.

Ale prawdziwa odpowiedzialność nie jest ciężarem.

Prawdziwa odpowiedzialność wiąże się z:

– wolnością wyboru
– radością sprawczości
– lekkością decydowania
– swobodą bycia podmiotem

To zupełnie inna jakość niż odpowiedzialność rozumiana jako przymus.

Nadodpowiedzialność – przejęcie steru

Druga skrajność jest mniej oczywista.

To nadodpowiedzialność.

Sytuacja, w której to ja podejmuję decyzje za innych.

Ja wybieram za nich.
Ja rekomenduję „właściwe” rozwiązania.
Ja naciskam.
Ja kontroluję.

Ja wykonuję za nich pracę.

Czasami nawet przejmuję konsekwencje ich wyborów.

Robię coś za nich, by „uchronić ich” przed doświadczeniem.

To wygląda jak siła.
To wygląda jak pomoc.
To wygląda jak troska.

Ale bardzo często jest to zaburzenie równowagi.

Bo w tym mechanizmie ktoś przestaje być podmiotem.

Albo ja odbieram komuś sprawczość.
Albo ktoś oddaje mi ją w całości.

Ofiara i kat – ta sama struktura

Nie chcę wchodzić głęboko w temat ofiary.

To temat na osobny tekst.

Ale warto powiedzieć jedno:

Niedoodpowiedzialność i nadodpowiedzialność są dwiema stronami tej samej struktury.

To układ ofiara–kat.

Ofiara oddaje decyzję.
Kat ją przejmuje.

Ofiara nie wybiera.
Kat wybiera za nią.

Obie strony są w zaburzeniu odpowiedzialności.
Obie strony nie są w suwerenności.

To nie jest kwestia winy.
To kwestia mechanizmu.

Nowa odpowiedzialność

Nowa odpowiedzialność nie polega ani na oddaniu steru, ani na przejęciu steru za wszystkich.

Polega na tym, by każdy trzymał swój ster.

I tylko swój.

To jest trudne.

Bo wymaga zgody na to, że inni mogą wybierać inaczej niż ja bym wybrał.

Wymaga zgody na to, że inni doświadczą konsekwencji swoich decyzji.

Wymaga zgody na to, że ja doświadczę konsekwencji swoich decyzji.

Bez ratowania.
Bez kontrolowania.
Bez manipulowania.

To jest bardzo czysta forma odpowiedzialności.

Odpowiedzialność to życie

Im dłużej o tym piszę, tym wyraźniej widzę:

Odpowiedzialność nie jest jednym z obszarów życia.

Ona definiuje wszystkie obszary życia.

Pracę.
Zdrowie.
Relacje.
Rozwój.
Finanse.

Stosunek do państwa.
Stosunek do wojen i pokoju.
Stosunek do broni.
Stosunek do wydarzeń światowych.

Stosunek do sportu.
Do olimpiad.
Do relacji międzynarodowych.
Do stosunków polsko-niemieckich.

Do wszystkiego.

W pewnym momencie pojawiło się we mnie zdanie:

Odpowiedzialność to życie.

Nie ma obszaru, który by jej nie dotyczył.

Odpowiedzialność za zdrowie – przykład praktyczny

Weźmy coś bardzo konkretnego.

Zdrowie.

Co oznacza w praktyce bycie odpowiedzialnym za swoje zdrowie?

Czy dbam o swój stan zdrowia?

Ale co to znaczy „dbam”?

Czy robię badania profilaktyczne, nawet gdy czuję się dobrze?
Czy analizuję wyniki?
Czy wysoka glukoza wpływa na to, co jem?
Czy zmieniam tryb życia w odpowiedzi na dane?

Czy słucham lekarzy?
Czy słucham wyłącznie siebie?

Czy korzystam z wiedzy systemu medycznego, ale ostateczną decyzję podejmuję sam?

To wszystko jest odpowiedzialność.

Nie chodzi o to, czy wybiorę jedną opcję jako „jedynie słuszną”.

Chodzi o to, czy jestem świadomy, że to ja wybieram model relacji ze swoim zdrowiem.

Mój stosunek do:

– lekarstw
– operacji
– zabiegów
– systemu medycznego
– środków znieczulających
– szczepień

mówi bardzo wiele o mojej odpowiedzialności.

Nie o mojej ideologii.
Nie o mojej przynależności.

O mojej odpowiedzialności.

Przeszedłem w tej kwestii ogromną zmianę.

Był czas, gdy medycyna mnie irytowała.
Postrzegałem ją jako system, który chce mnie podporządkować.

Później spotkałem wybitnych lekarzy.

Neurochirurgów.
Chirurgów.
Specjalistów chorób oddechowych.

To zmieniło mój stosunek.

I co ważne — nie ograniczyło mojej wolności.

Wręcz przeciwnie.

Poszerzyło mój zakres decyzji.

Zrozumiałem, że odpowiedzialność nie polega na odrzuceniu systemu ani na ślepym podążaniu za nim.

Polega na świadomej relacji.

Odpowiedzialność za pracę

To samo dotyczy pracy zawodowej.

Jaką pracę wybieram?

Czy szukam pracy marzeń?
Czy szukam pracy, która najlepiej zabezpieczy moją rodzinę?

Czy próbuję połączyć jedno z drugim?

Jakie kryteria są dla mnie najważniejsze?

Prestiż?
Wolność?
Zarobki?
Sens?
Stabilność?
Elastyczność?

To nie są neutralne wybory.

To są decyzje, które kształtują życie.

Odpowiedzialność to świadomość konsekwencji tych decyzji.

Odpowiedzialność za obfitość

Jak buduję relację z obfitością?

Czy gromadzę środki?
Czy inwestuję?

Czy rozumiem mechanizmy inflacji, deflacji, PKB?

Czy podejmuję decyzje ekonomiczne świadomie?

Czy inwestuję w złoto?
W nieruchomości?
W rozwój?

Czy w ogóle nie inwestuję?

Nie oceniam żadnej z tych postaw.

Chodzi o jedno:

Czy widzę konsekwencje?
Czy wiem, że to moje decyzje budują moją przyszłość?

Odpowiedzialność za rozwój

Czy rozwijam się wyłącznie przez formalne studia?

Czy stale inwestuję w siebie?

Czy buduję nowe kompetencje?
Czy pogłębiam te, które już mam?

Czy chcę być uniwersalny?
Czy chcę być specjalistą?

Każda z tych dróg ma konsekwencje.

Odpowiedzialność to świadomość tych konsekwencji.

Odpowiedzialność za relacje

Czy zawieram związki?
Czy unikam ich?

Jak podchodzę do rodziny?

Jakie są konsekwencje moich decyzji?

Czy biorę odpowiedzialność za swoje wybory relacyjne?

Czy obwiniam innych za ich skutki?

Odpowiedzialność w codzienności

To schodzi do poziomu bardzo konkretnego:

Jak gotuję?
Jak robię zakupy?

Czy wiem, co wkładam do koszyka?

Czy wiem, co oglądam?

Czy wiem, dlaczego oglądam mecz o północy?
Czy wiem, jakie są konsekwencje tego wyboru?

Czy wybieram filmy świadomie?

Czy kieruję się rankingami?
Rekomendacjami?
Modą?

Czy wybór treści, które konsumuję, jest moją decyzją — czy nawykiem?

I w tym miejscu wyłania się coś bardzo mocnego:

Odpowiedzialność nie jest wielką deklaracją.

Ona jest codziennym mikrowyborem.

W każdym momencie.
W każdym geście.
W każdej decyzji.

W każdym „tak”.
W każdym „nie”.

I może właśnie dlatego odpowiedzialność jest życiem.

Bo życie składa się z decyzji.

Syntetyczna definicja

Przechodząc przez wszystkie obszary życia — zdrowie, pracę, relacje, rozwój, finanse, codzienność — dochodzę do jednego zdania:

Odpowiedzialność to odpowiedź.

Tak jak w języku polskim.

Odpowiedzialność to moja odpowiedź na to, co się dzieje.

We mnie.
W moim życiu.
W mojej rzeczywistości.
W mojej aktywności.

W relacjach.
W świecie zewnętrznym.

To nie jest abstrakcja.

To pytanie:

Jak odpowiadam?
Czy w ogóle odpowiadam?

Czy reaguję automatycznie?
Czy milczę?
Czy uciekam?

Czy wybieram świadomie?

Jaka jest treść mojej odpowiedzi?
Jaka jest jej forma?

Jaka aktywność z niej wynika?

I czy jestem świadomy konsekwencji tej odpowiedzi?

Bo odpowiedzialność nie kończy się na wyborze.

Ona obejmuje świadomość konsekwencji wyboru.

To znaczy:

– wiem, że odpowiadam
– wiem, że wybieram
– wiem, że tworzę skutki
– wiem, że będę z nimi żył

Odpowiedzialność to nie ciężar.

To świadome uczestnictwo w procesie odpowiedzi.

Życie nieustannie coś przynosi.

Pytanie nie brzmi: „Czy to się dzieje?”

Pytanie brzmi: „Jak odpowiadam?”

I właśnie w tej odpowiedzi zawiera się moja suwerenność.

Konsekwencje definicji

Jeżeli odpowiedzialność to odpowiedź, to wszystko się zmienia.

Bo nie pytamy już:

„Kto jest winny?”
„Kto powinien?”
„Kto zawinił?”
„Kto mnie ogranicza?”

Zaczynamy pytać:

Jak odpowiadam?

I to ma bardzo konkretne konsekwencje.

Nie ma już przypadkowego życia

Jeżeli odpowiedzialność to moja odpowiedź, to nie ma życia „przydarzającego się”.

Może zdarzać się sytuacja.
Może zdarzać się choroba.
Może zdarzać się kryzys.
Może zdarzać się sukces.

Ale odpowiedź nie jest przypadkowa.

Odpowiedź jest moja.

A skoro jest moja — to jest obszarem mojej wolności.

Koniec obwiniania

To nie znaczy, że inni przestają istnieć.

Nie znaczy, że system przestaje działać.

Nie znaczy, że świat staje się idealny.

Ale przestaje być wymówką.

Bo nawet jeśli ktoś coś robi — to nadal ja odpowiadam.

Odpowiedzialność nie polega na tym, że kontroluję świat.

Polega na tym, że kontroluję swoją odpowiedź.

I to zmienia wszystko.

Wolność rośnie proporcjonalnie do odpowiedzialności

W starym modelu wolność i odpowiedzialność były przeciwieństwami.

„Chcę być wolny, więc nie chcę odpowiedzialności.”
„Nie chcę ciężaru.”

W nowym rozumieniu jest odwrotnie.

Im bardziej jestem odpowiedzialny, tym większy mam zakres wolności.

Bo wolność to możliwość odpowiedzi.

Jeżeli oddaję odpowiedź innym — oddaję wolność.

Znika dramat, pojawia się sprawczość

Kiedy odpowiedzialność jest odpowiedzią, przestaję dramatyzować.

Zaczynam działać.

Nie oznacza to, że nie czuję emocji.

Nie oznacza to, że wszystko jest łatwe.

Oznacza to, że zamiast utknąć w reakcji — przechodzę do wyboru.

To ogromna różnica.

Każdy moment jest punktem decyzyjnym

Skoro odpowiedzialność to odpowiedź, to każdy moment jest momentem wyboru.

Każda sytuacja jest zaproszeniem.
Każdy bodziec jest pytaniem.

Nie muszę odpowiadać perfekcyjnie.

Ale nie mogę powiedzieć, że nie odpowiadam.

Bo nawet brak odpowiedzi jest odpowiedzią.
Nawet milczenie jest odpowiedzią.
Nawet ucieczka jest odpowiedzią.
Nawet obwinianie jest odpowiedzią.

I to jest bardzo wyzwalające.

Bo przestaję czekać na idealne warunki.

Zaczynam odpowiadać tu i teraz.

Odpowiedzialność wprowadza spójność

Jeżeli świadomie odpowiadam, moje życie zaczyna się integrować.

Nie jestem jedną osobą w pracy, drugą w domu, trzecią w relacjach, czwartą w internecie.

Jestem jedną odpowiedzią w wielu kontekstach.

To buduje integralność.

A integralność daje spokój.

Odpowiedzialność i odwaga

Bo jeżeli odpowiedzialność to odpowiedź, nie mogę już powiedzieć:

„To nie ja.”
„Tak wyszło.”

Mogę powiedzieć:

„Tak odpowiedziałem.”

I to wymaga odwagi.

Ale jednocześnie daje ogromną siłę.

Odpowiedzialność jest nierozerwalnie związana z odwagą.

Myślę, że dla wielu istot to jest bardzo duże wyzwanie.

Bo żeby wejść w przestrzeń prawdziwej odpowiedzialności za siebie, trzeba przejść przez swój strach.

Przez dyskomfort.
Przez napięcie.
Przez wszystko, co ogranicza.
Co trzyma z daleka.

Niektórzy przechodzą przez doświadczenie traumy.

Albo rzeczy naprawdę trudnych.

To jest bardzo ważne.

Ja również doświadczyłem aspektów tego.

I dlatego mogę powiedzieć bardzo prosto:

Im większa odwaga, tym większa odpowiedzialność.
Im większa odpowiedzialność, tym większy zysk z tego, co się wydarzyło.

W tym świetle stare hasło „do odważnych świat należy” zyskuje nowe znaczenie.

To już nie tylko wezwanie do ryzyka.

To wezwanie do nowej odpowiedzialności w nowym świecie.

Odpowiedzialność i miłość

Jest jeszcze jeden wymiar, który chcę bardzo wyraźnie nazwać.

Odpowiedzialność bez miłości staje się surowością.
Odpowiedzialność z miłością staje się wolnością.

To zdanie przyszło do mnie jak przypomnienie.

Bo odpowiedzialność może być twarda.

Może być rygorystyczna.

Może stać się formą kontroli.

Może zamienić się w wewnętrznego sędziego.

Jeżeli jest oderwana od miłości.

Jeżeli jednak odpowiedzialność wyrasta z miłości — do siebie, do życia, do procesu, do własnej drogi — wtedy przestaje być ciężarem.

Staje się przestrzenią wolności.

Nie jest już „muszę”.
Jest „wybieram”.

Nie jest „powinienem”.
Jest „chcę być w zgodzie ze sobą”.

I tutaj dotykam czegoś bardzo subtelnego.

Podążanie ścieżką odpowiedzialności zwiększa z biegiem czasu zaufanie do samego siebie.

Każda świadoma odpowiedź,
każda decyzja,
każde przyjęcie konsekwencji

buduje wewnętrzne poczucie:

„Mogę na sobie polegać.”

To jest fundament miłości własnej.

Nie tej deklaratywnej.
Nie tej afirmacyjnej.
Nie tej opartej na hasłach.

Miłości, która rodzi się z doświadczenia.

Z tego, że odpowiadam.
Że nie uciekam.
Że nie oddaję steru.
Że wracam do siebie nawet wtedy, gdy się pomylę.

Niektórzy mówią, że jest to ścieżka miłości do samego siebie.

I myślę, że jest w tym głęboka prawda.

Bo bez odpowiedzialności trudno mówić o miłości do siebie.

Miłość bez odpowiedzialności staje się sentymentem.
Odpowiedzialność bez miłości staje się surowością.

Dopiero razem tworzą dojrzałość.

Im bardziej jestem odpowiedzialny za swoje odpowiedzi, tym bardziej sobie ufam.

Im bardziej sobie ufam, tym bardziej mogę kochać — siebie, innych, życie.

I może właśnie w tym miejscu odpowiedzialność przestaje być wyzwaniem, a staje się drogą.

Drogą wolności.
Drogą zaufania.
Drogą miłości.

Strach ogranicza odpowiedzialność

Chcę powiedzieć to bardzo wyraźnie:

Strach ogranicza odpowiedzialność.

Jeżeli koncentruję się na strachu i nie pozwalam sobie wejść w przestrzeń odpowiedzialności — wówczas ta odpowiedzialność jest naturalnie ograniczana.

Mam wrażenie, że nie można jednocześnie bać się i być odpowiedzialnym.

To są jakby sprzeczności.

Rzeczy leżące na końcach tej samej rzeczywistości.

Dlatego zachęcam do przekraczania strachu i wchodzenia w odpowiedzialność.

Nie chodzi o to, by nie czuć strachu.

Chodzi o to, by nie oddawać mu steru.

Odpowiedzialność nie jest perfekcją

Bardzo ważne.

Odpowiedzialność nie oznacza, że zawsze odpowiadam idealnie.

Oznacza, że jestem gotów zobaczyć swoją odpowiedź, przyjąć jej konsekwencje i — jeśli trzeba — odpowiedzieć inaczej następnym razem.

To jest proces.

Nie jednorazowy akt.

Odpowiedzialność jako świadomość bycia twórcą

I teraz dochodzę do bardzo ciekawego miejsca.

Jeżeli odpowiedzialność to odpowiedź, a odpowiedź kształtuje rzeczywistość — to odpowiedzialność jest aktem twórczym.

Nie tylko reakcją.

Tworzeniem.

Każda odpowiedź coś tworzy.

Tworzy relację.
Tworzy kierunek.
Tworzy konsekwencję.
Tworzy następny moment.

To znaczy, że nie jestem tylko uczestnikiem życia.

Jestem współtwórcą.

Nie w sensie metafizycznej wszechmocy.

Nie w sensie kontroli wszystkiego.

W sensie bardzo konkretnym:

Moja odpowiedź współkształtuje świat, w którym żyję.

Świadomość twórcy

Odpowiedzialność jako świadomość twórcy oznacza jedno:

Nie jestem biernym odbiorcą rzeczywistości.

Nie jestem wyłącznie skutkiem przeszłości.

Nie jestem wyłącznie produktem systemu.

Nie jestem wyłącznie konsekwencją wychowania.

Mogę mieć historię.
Mogę mieć uwarunkowania.
Mogę mieć ograniczenia.

Ale w każdej chwili mogę odpowiedzieć.

A odpowiedź jest aktem twórczym.

To jest duchowy wymiar odpowiedzialności.

Nie religijny.
Nie ideologiczny.

Egzystencjalny.

Odpowiedzialność a sens

Jeżeli moje odpowiedzi współtworzą rzeczywistość, to przestaję pytać tylko:

„Dlaczego to się dzieje?”

Zaczynam pytać:

„Co tworzę swoją odpowiedzią?”

To jest przejście z roli obserwatora do roli współautora.

W tym miejscu życie przestaje być serią przypadków.

Staje się procesem tworzenia sensu.

Nie dlatego, że wszystko jest zaplanowane.

Ale dlatego, że każda odpowiedź nadaje znaczenie.

Odpowiedzialność a świadomość istnienia

Odpowiedzialność jako świadomość twórcy dotyka jeszcze głębszego miejsca.

Jeżeli odpowiadam — to znaczy, że jestem.

Odpowiedź jest potwierdzeniem istnienia.

„Jestem” nie jako idea.

„Jestem” jako działanie.

Każda świadoma odpowiedź mówi:

Jestem obecny.
Jestem świadomy.
Jestem zaangażowany.

To jest bardzo cicha, ale bardzo potężna forma duchowości.

Nie polega na deklaracji.

Polega na obecności w odpowiedzi.

Twórczość bez wszechkontroli

Bycie twórcą nie oznacza kontroli wszystkiego.

Nie tworzę każdej sytuacji.

Nie tworzę wszystkich zdarzeń.

Ale tworzę jakość swojej odpowiedzi.

A jakość odpowiedzi zmienia jakość życia.

To jest różnica między:

„Świat mnie kształtuje” a „Ja współkształtuję świat przez swoje odpowiedzi”.

Odpowiedzialność a obserwator

Współczesna fizyka — zwłaszcza fizyka kwantowa — pokazała coś, co jeszcze sto lat temu brzmiałoby jak metafizyka.

Obserwator nie jest całkowicie neutralny.

Sposób obserwacji wpływa na wynik eksperymentu.

Sposób pomiaru wpływa na to, co zostaje ujawnione.

To nie znaczy, że „myśl tworzy materię” w uproszczonym, ezoterycznym sensie.

Ale znaczy coś bardzo ważnego:

Relacja między obserwatorem a rzeczywistością nie jest jednostronna.

To nie jest już model:

Świat istnieje, a ja go tylko oglądam.

To jest model:

Świat ujawnia się w określony sposób w relacji z obserwatorem.

Świadomy obserwator

Jeżeli to prawda na poziomie fizyki — tym bardziej jest to prawdą na poziomie egzystencjalnym.

Jeżeli mój sposób obserwacji wpływa na wynik, to moja świadomość wpływa na jakość rzeczywistości, której doświadczam.

Kiedy obserwator staje się świadomy:

– że obserwuje
– że wybiera perspektywę
– że interpretuje
– że nadaje znaczenie
– że odpowiada

wtedy zaczyna widzieć swój udział w tworzeniu doświadczenia.

Nie twierdzę, że tworzę cały wszechświat.

Ale tworzę swoją wersję rzeczywistości przez sposób, w jaki ją postrzegam i jak na nią odpowiadam.

Zmiana perspektywy – zmiana rzeczywistości

Jeżeli zmienia się perspektywa obserwatora, zmienia się to, co jest dla niego widoczne.

Zmienia się to, co uznaje za istotne.

Zmienia się to, co uznaje za zagrożenie.

Zmienia się to, co uznaje za szansę.

A wraz z tym zmienia się jego odpowiedź.

A wraz z odpowiedzią zmienia się rzeczywistość, w której żyje.

Nie dlatego, że „wszystko jest iluzją”.

Ale dlatego, że odpowiedź współtworzy dalszy bieg zdarzeń.

Odpowiedzialność jako świadomość perspektywy

Jeżeli wiem, że moja perspektywa wpływa na to, co widzę, to zaczynam być odpowiedzialny za swoją perspektywę.

To ogromne przesunięcie.

Nie tylko:

„Jak odpowiadam?”

Ale:

„Z jakiego miejsca odpowiadam?”

Z lęku?
Z poczucia braku?
Z przetrwania?

Z suwerenności?
Z otwartości?
Z ciekawości?

To już nie jest tylko decyzja operacyjna.

To jest decyzja ontologiczna.

Z jakiego poziomu świadomości uczestniczę w rzeczywistości?

Odpowiedzialność na mojej ścieżce

To, o czym piszę, nie jest abstrakcją.

To ściśle wiąże się z moją drogą.

Z tym, co wydarzyło się przez ostatnich dwadzieścia lat mojego życia.

A właściwie jeszcze wcześniej.

Dziś widzę bardzo wyraźnie:

Jestem odpowiedzialny nie tylko za moje decyzje, ale także za sposób, w jaki patrzę na moją ścieżkę.

Za każdym razem, kiedy na nią patrzę, odkrywam coś nowego.

Za każdym razem, kiedy zmieniam perspektywę, pojawiają się nowe wartości, nowe skarby, nowe konsekwencje, nowe wnioski z doświadczeń.

To znaczy, że nawet przeszłość nie jest czymś zamkniętym.

Ona również podlega odpowiedzialnej interpretacji.

To ja decyduję, z jakiej perspektywy patrzę na to, co się wydarzyło.

Im dalej idę tą drogą, tym głębiej ją widzę.

Nie inaczej.

Głębiej.

Narastanie odpowiedzialności

Dziś mogę powiedzieć bez wątpliwości:

Poziom odpowiedzialności narastał od momentu mojego przebudzenia.

A nawet wcześniej.

Czasami mam wrażenie, jakby cała moja ścieżka była odpowiedzialna.

Jakbym z pewnego poziomu świadomie kierował jej kierunkiem poprzez decyzje, poprzez sposób przechodzenia przez doświadczenia, poprzez wybór perspektywy.

Nie zawsze wiedziałem, dokąd idę.

Ale zawsze wybierałem, jak idę.

To ogromna różnica.

Wolność jako oś

Jeśli miałbym wskazać jeden motyw przewodni mojej drogi, byłaby to wolność.

Wybierałem rzeczy, które dawały mi większą suwerenność.

Czasami była to realna wolność.

Czasami tylko nadzieja na nią.

Ale konsekwencje tych decyzji doprowadziły mnie dokładnie tam, gdzie jestem.

I każdego dnia doceniam to miejsce.

Nie dlatego, że jest idealne.

Dlatego, że jest moje.

Moje przez odpowiedzialność.

Mój poziom radości wzrasta.

A to oznacza jedno:

Jestem świadomy i odpowiedzialny za zmiany mojej świadomości.

Decyzje były moje

Coraz więcej decyzji w moim życiu było świadomych.

Nikt niczego na mnie nie wymusił.

Nawet wtedy, gdy czułem się zmuszony — na przykład do badań rezonansowych mózgu — dziś widzę, że to była moja decyzja.

Wszystko, co dotyczyło mojego zdrowia, rehabilitacji, zmian — było moją odpowiedzialnością.

Nigdy nie miałem żalu.

Nigdy nie narzekałem, że ktoś mnie zmusił do rzeczy, których nie chciałem.

To ja odpowiadałem.

Paradoks odpowiedzialności

Im bardziej rosła moja odpowiedzialność, tym mniejszy czułem ciężar.

Bo odkryłem coś fundamentalnego:

Nie jestem odpowiedzialny za kontrolowanie procesu.

Nie jestem odpowiedzialny za wymuszanie zmiany.

Nie jestem odpowiedzialny za „prowadzenie siebie” siłą.

To, co jest po mojej stronie, to:

– przyzwolenie na zmianę
– niezaburzanie jej
– zgoda
– integracja

To zmieniło wszystko.

Odpowiedzialność za ciało

To samo wydarzyło się w relacji z moim ciałem.

Kiedy odkryłem, że moje ciało jest partnerem, zmieniłem sposób funkcjonowania.

Zmieniłem aktywności.

Otworzyłem się na nowe formy radości:

– radość ruchu
– radość wysiłku
– radość jazdy na rowerze
– radość podróżowania
– radość harmonii w pływaniu

Wzięcie odpowiedzialności za moje ciało stworzyło zupełnie nowy świat.

Nie świat przymusu.

Świat współpracy.

Dojrzałość decyzji

W większości przypadków podejmowałem decyzje wtedy, kiedy we mnie dojrzały.

Kiedy nie byłem gotowy — dawałem sobie czas.

Nie wymuszałem.

Wybierałem tylko to, wobec czego byłem przekonany i pewny.

To też była odpowiedzialność.

Odpowiedzialność nie polega na szybkim działaniu.

Polega na adekwatnym działaniu.

Odpowiedzialność jako mądrość

Moja odpowiedzialność wiązała się również z wyciąganiem mądrości z doświadczeń.

Nie z analizowaniem ich w nieskończoność.

Ale integrowałem.

To ja jestem odpowiedzialny za moją relację z moją ścieżką.

To ja podążam.
To ja interpretuję.
To ja wyciągam wnioski.

To ja jestem odpowiedzialny za moje wyobrażenia przyszłości.

To ja jestem odpowiedzialny za moją relację z moją Jaźnią.

I w tym miejscu dochodzę do bardzo głębokiego zdania:

Moja ścieżka była odpowiedzialna, bo ja byłem odpowiedzialny wobec niej.

To nie była walka z życiem.

To była współpraca.

Odpowiedzialność wobec trudności

Jestem również odpowiedzialny za to, co mówię.

I za sposób, w jaki to mówię.

Dlatego chcę bardzo wyraźnie powiedzieć:

Na mojej ścieżce były momenty trudne.

Były sytuacje pełne wyzwań.

Były momenty niepewności.

Były decyzje, które później zmieniałem.

Były chwile, kiedy nie wiedziałem, czy idę w dobrym kierunku.

To wszystko było.

Odpowiedzialność nie oznacza, że życie staje się liniowe i łatwe.

Oznacza coś innego:

Nawet w trudności nie oddaję steru.

Spójność mimo niepewności

Moje podejście — decyzja o odpowiedzialności za swoje życie — zawsze doprowadzało mnie do punktu spójności.

Może nie od razu.

Może nie bez bólu.

Może nie bez wątpliwości.

Ale ostatecznie wracałem do miejsca, w którym wiedziałem:

To jest moja decyzja.
To jest moja droga.
To jest mój kierunek.

I to zmienia jakość trudności.

Trudności się nie kończą — zmienia się relacja z nimi

Czy na mojej ścieżce pojawiają się sytuacje trudne?

Tak.

Ale ich ciężar się zmniejsza.

Nie dlatego, że świat stał się prostszy.

Dlatego, że ja stałem się bardziej odpowiedzialny.

Każdego dnia łatwiej podejmuję decyzje.

Nie dlatego, że nie ma ryzyka.

Dlatego, że wiem:

Widzę konsekwencje.
Biorę je na siebie.
I mogę zmienić decyzję, jeśli uznam to za właściwe.

To ogromna wolność.

Świadomość, że w każdej chwili mogę zmienić kierunek.

Trudność jako przestrzeń rozwoju

Trudności nie są wrogiem.

Są zaproszeniem.

Nie rekomenduję uciekania przed trudnościami.

Nie rekomenduję zamiatania ich pod dywan.

Rekomenduję pozwolić im się pojawiać.

Bo w większości przypadków — jeśli jesteśmy odpowiedzialni — trudność jest aspektem rozwojowym.

To moment, w którym:

– staję oko w oko z wyzwaniem
– uczę się czegoś o sobie
– zmieniam coś w sobie
– dojrzewam

Odpowiedzialność nie eliminuje trudności.

Ona sprawia, że trudności przestają być zagrożeniem.

Stają się elementem procesu.

Po co piszę ten artykuł

Piszę ten tekst, ponieważ czuję, że odpowiedzialność w nowej świadomości jest jednym z kluczowych elementów nowego świata.

Nie jako hasło.

Nie jako moralny obowiązek.

Nie jako presja.

Jako sposób funkcjonowania.

Nowa odpowiedzialność — nowy sposób jej rozumienia i przeżywania — zmienia nasze życie od podstaw.

Zmienia relację z samym sobą.

Zmienia relacje z innymi.

Zmienia sposób, w jaki podejmujemy decyzje.

Zmienia sposób, w jaki uczestniczymy w świecie.

A kiedy zmienia się sposób uczestniczenia, zmienia się świat.

Odpowiedzialność a świat

Odpowiedzialność w relacjach zmienia jakość relacji.

Odpowiedzialność w pracy zmienia jakość pracy.

Odpowiedzialność wobec zdrowia zmienia jakość życia.

Ale jest jeszcze coś większego:

Nasz stosunek do Ziemi.

Do jej zasobów.

Do bogactwa.

Do gospodarki.

Do sposobu funkcjonowania społeczeństw.

Jeżeli zaczynamy brać odpowiedzialność za to, jak żyjemy, jak konsumujemy, jak tworzymy, jak współpracujemy — to zmienia się nie tylko nasze życie.

Zmienia się przestrzeń, w której żyjemy.

Lekkość odpowiedzialności

Jest jeszcze coś, co jest dla mnie szczególnie ważne i czego doświadczyłem, pisząc ten artykuł.

W porównaniu z tym, jak się czułem na początku tej pracy — jak się czuję teraz — chcę powiedzieć odpowiedzialnie, bez jakiegokolwiek marketingu tego stanu:

Jest mi naprawdę lżej.

Czuję się lżejszy.

Spokojniejszy.

Czyli wchodząc w przestrzeń odpowiedzialności za artykuł i doświadczając odpowiedzialności w procesie jego pisania, doszedłem do momentu, w którym odkryłem coś fundamentalnego:

Kiedy biorę na siebie odpowiedzialność, robi mi się lżej.

Zaczynam doświadczać większej wolności.

Wiem, że to jest przeciwne do bardzo wielu paradygmatów obecnej rzeczywistości.

Tego, w czym nas wychowywano.

Ja się po prostu dzielę moimi doświadczeniami.

I na tym doświadczeniu opieram jedno proste zdanie:

Nie oddawaj nikomu odpowiedzialności za siebie.

To moje hasło.

Hasło należy do mnie.

A jeżeli chcesz — możesz z niego, w najlepszy dla siebie, odpowiedzialny sposób, skorzystać.